Có hai hộ chiếu không có nghĩa là bạn được tự do chọn dùng quyển nào ở đâu. Nhiều nước yêu cầu công dân của mình xuất và nhập cảnh nước đó bằng giấy tờ do chính họ cấp, và quy tắc này không phải là gợi ý.
Vì sao quy tắc này tồn tại
Ba lý do, và chúng đều hợp lý từ góc nhìn của nhà nước.
Nước đó coi bạn là công dân của họ khi bạn ở trên lãnh thổ của họ, và việc bạn còn tư cách khác không thay đổi điều đó.
Họ cần ghi nhận việc công dân mình ra vào, cho mục đích thống kê và quản lý.
Và việc dùng giấy tờ nước ngoài để vào nước mình tạo ra một mâu thuẫn về tư cách — bạn sẽ được nhập cảnh với tư cách khách nước ngoài trong khi thực tế bạn là công dân, với những quyền và nghĩa vụ khác hẳn.
Quy tắc thường trông như thế nào
Bốn dạng, và một người có hai quốc tịch có thể gặp nhiều dạng cùng lúc.
Bắt buộc dùng hộ chiếu của nước đó khi vào và ra khỏi nước đó. Đây là dạng phổ biến nhất.
Bắt buộc xuất trình khi được yêu cầu, dù vào bằng quyển nào.
Yêu cầu khai báo việc mang quốc tịch khác, ở một số hệ thống.
Và không có yêu cầu gì, ở nhiều nước khác — nên không thể suy từ nước này sang nước kia.
Cách xác định dùng quyển nào cho một hành trình
Bốn câu hỏi, trả lời theo từng chặng chứ không theo cả chuyến.
"Nước xuất phát có phải nước tôi mang quốc tịch không?" Nếu có, khả năng cao phải dùng quyển của họ để rời đi.
"Nước đến có phải nước tôi mang quốc tịch không?" Nếu có, khả năng cao phải dùng quyển của họ để vào.
"Nếu cả hai đều không, quyển nào cho tôi điều kiện nhập cảnh thuận lợi hơn?" Đây là chỗ duy nhất bạn thật sự có lựa chọn.
"Và nước quá cảnh có yêu cầu gì không?" Vì quy định quá cảnh phụ thuộc quốc tịch, như chuyên mục về miễn thị thực đã nói.
Nguyên tắc nhất quán trong một chuyến đi
Ba điểm, và đây là phần dễ sai nhất về mặt thực hành.
Quyển dùng để đặt vé nên là quyển bạn sẽ xuất trình khi làm thủ tục bay, vì hệ thống của hãng tra điều kiện nhập cảnh theo quốc tịch trên quyển đó.
Quyển dùng để vào một nước phải là quyển dùng để ra khỏi nước đó, vì hệ thống ghi nhận theo cặp vào và ra.
Và nếu một chuyến đi cần dùng hai quyển ở hai chặng khác nhau, điều đó hoàn toàn hợp lệ — nhưng phải biết trước, không xoay ở quầy, và nên hỏi hãng hàng không khi đặt vé nếu hành trình phức tạp.
Hai tình huống quy tắc này gây bất ngờ nhất
Chúng đều là tình huống của người mới có quốc tịch thứ hai.
Về thăm nước gốc lần đầu sau khi nhập tịch ở nơi khác. Nhiều người mặc định rằng nay mình sẽ nhập cảnh như một người nước ngoài với hộ chiếu mới — trong khi nếu nước gốc vẫn coi bạn là công dân thì bạn vẫn phải dùng giấy tờ của họ. Đây là chỗ nên hỏi cơ quan đại diện của nước gốc trước chuyến đi đầu tiên.
Và con sinh ra mang hai quốc tịch từ đầu. Với trẻ nhỏ, quy tắc dùng quyển nào áp dụng y như với người lớn, nhưng cha mẹ thường không nghĩ tới điều đó khi đặt vé cho cả nhà. Nếu các thành viên trong gia đình có cấu hình quốc tịch khác nhau, hãy kiểm từng người chứ không kiểm cho cả nhóm — đây là lỗi rất hay gặp và nó chỉ lộ ra ở quầy làm thủ tục.
Điều tuyệt đối không nên làm
Đừng dùng quyển thứ hai để che giấu lịch sử đi lại hoặc để tránh một hệ quả nào đó. Việc này bị nhìn rất nặng, nặng hơn nhiều so với vấn đề ban đầu mà bạn đang muốn tránh.
Đừng khai không đúng khi được hỏi thẳng về việc mang quốc tịch khác. Nhiều biểu mẫu hỏi câu này, và hệ thống thường đã có thông tin.
Và nếu bạn không chắc quy tắc của một nước, hãy hỏi cơ quan đại diện của nước đó trước chuyến đi. Đây là câu hỏi hoàn toàn bình thường, được hỏi mỗi ngày, và câu trả lời của họ là thứ duy nhất đáng dựa vào — lời khuyên từ người quen hoặc từ diễn đàn không thay thế được, vì quy tắc này khác nhau rất nhiều giữa các nước.
Tôi có được tự do chọn dùng hộ chiếu nào không?
Không hoàn toàn. Nhiều nước yêu cầu công dân mình xuất và nhập cảnh nước đó bằng giấy tờ do chính họ cấp. Bạn chỉ thật sự có lựa chọn khi cả nước đi lẫn nước đến đều không phải nước bạn mang quốc tịch.
Vì sao có quy tắc này?
Vì nước đó coi bạn là công dân khi bạn ở trên lãnh thổ của họ, vì họ cần ghi nhận việc công dân ra vào, và vì dùng giấy tờ nước ngoài tạo ra mâu thuẫn về tư cách.
Xác định dùng quyển nào thế nào?
Theo từng chặng: nước xuất phát có phải nước bạn mang quốc tịch không, nước đến có phải không, nếu cả hai đều không thì quyển nào cho điều kiện thuận lợi hơn, và nước quá cảnh có yêu cầu gì không.
Có được dùng hai quyển trong một chuyến không?
Có, và điều đó hợp lệ khi các chặng khác nhau đòi hỏi khác nhau. Nhưng quyển dùng để vào một nước phải là quyển dùng để ra khỏi nước đó, và phải biết trước chứ không xoay ở quầy.
